سازمان خیریه نهادیست که به فعالیت‌های گوناگون در امور خیریه می‌پردازد که در این مبحث قصد داریم به معرفی انواع موسسات خیریه و فعالیت‌های آن بپردازیم در نظر داشته باشید برای کمک به نیازمندان در هر جامعه‌ای و برای هر نوع خانوار نیازمندی وجود چنین موسساتی لازم و ضروری است. موسسه‌های خیریه در کنار انجام امور خیریه به جهت رسیدگی به مشکلات نیازمندان فعالیت می‌کنند. اما قبل از آن که بخواهیم درباره ی انواع موسسات خیریه و فعالیت های آن مواردی را شرح دهیم در ابتدا به معرفی آن خواهیم پرداخت و سپس اهداف آن را مورد برررسی قرار خواهیم داد.
موسسه‌های خیریه را به عنوان نهادی یا یک کسب و کاری می‌توان در نظر گرفت که فعالیت آن‌ها به صورت خصوصی یا دولتی می‌باشد.
شایان ذکر است که علاوه بر وجود چندین نهاد خیریه در تهران، در شهرستان‌های گوناگون در جای‌های مختلف ایران موسسات خیریه مختلفی وجود دارند، به طور مثال موسسه‌ی خیریه یاوری سبز یکی از فعال‌ترین این موسسه‌ها می‌باشد که در زمینه‌ی امور خیریه در تهران فعالیت می‌کند.
معرفی سازمان خیریه
همانطور که پیش تر ذکر کردیم موسسه های خیریه در زمینه‌ی کمک‌های نهاد مردمی فعالیت دارد و هزینه‌هایی هم در این خصوص تأمین خواهد کرد تا صرفا برای کمک به نیازمندان صرف شود.
موسسه خیریه در واقع یک کسب و کاری می‌باشد که فعالیت آن به صورت غیر انتفاعی می‌باشد و برای رسیدگی به مشکلات عامه‌ی مردم و در خصوص مشکلات نیازمندان فعالیت‌های گسترده‌ای نیز انجام خواهد داد. نهادهای فعال در حوزه خیریه به دو صورت دولتی یا خصوصی فعالیت خواهند داشت و بعضی از این نهادها دارای بنیاد کودک می‌باشد که در جهت رفاه حال کودکان بی سرپرست یا بد سرپرست فعالیت خواهند داشت.
با توجه به این که مهم‌ترین دغدغه‌ی نیازمندان تهیه‌ی مواد غذایی و ارزاق می‌باشد بنابراین چنین موسساتی به منظور تامین خوراک و پوشاک مورد نیاز این خانوار اقداماتی انجام داده‌اند که همین موضوع می‌تواند به عنوان کمک هزینه برای تامین نیازهای اولیه یک فرد یا یک خانوار باشد.
کمک به نیازمندان می‌تواند به روش‌های مختلفی صورت بگیرد که موسسات خیریه تهران در چنین حوزه‌هایی خوشبختانه گام‌هایی برداشته اند.
این مورد قابل ذکر است با توجه به افزایش نیازهای جامعه مانند خوراک، پوشاک، مسکن و دارو این اقلام هم به لیست سبدهای حمایتی اضافه خواهد شد.
چنین موسساتی مسلما برای ادامه‌ی فعالیت‌های خود به حمایت‌ها و تامین هزینه‌های خود از جهات مختلفی نیاز دارند که این هزینه‌ها می‌تواند اعم از هزینه‌های تحصیلی یا درمانی باشد، چنین کمک‌هایی می‌تواند از سوی یک سازمان خاصی صورت بگیرد و یا از طرف نهاد یا شرکت و یا حتی از سوی یک شخص خیّری باشد که بخواهد به صورت غیر مستقیم به نیازمندان کمک بکند.
تامین هزینه‌های سازمان خیریه غالبا با وجود مراجعه کنندگان و همچنین مددجویان صورت میگیرد.
اهداف نهاد یا سازمان های خیریه
یک موسسه که در زمینه‌ی امور خیریه فعالیت دارد می‌تواند قسمت اعظمی از اقشار آسیب پذیر جامعه را تحت حمایت خود قرار دهد.
بسیاری از همین خیریه ها در زمینه‌ی حمایت از اقشار زنان آسیب دیده یا آسیب پذیر و همچنین کودکان بی‌سرپرست یا بد سرپرست فعالیت می‌کنند و حتی نیازمندان دیگری را هم تحت پوشش خود قرار میدهند.
نهادها و سازمان های فعال در حوزه خیریه در حالت کلی چند هدف اصلی دارند که شامل:
- کمک به کودکان نیازمند به خصوص کودکان بدسرپرست یا بی‌سرپرست
انجام فعالیت‌های مختلف در زمینه‌ی کمک‌های مالی برای بهبود هرچه بهتر زندگی کودکان در جامعه و همچنین رفع نیازهای اصلی و اساسی آن به همراه خانواده‌های آنان می‌تواند جزء برنامه اصلی یک نهاد خیریه باشد.
- حمایت از زنان آسیب دیده جامعه و بدسرپرست یا بی‌سرپرست
- حمایت از معلولین و افرادی با بیماری‌های خاص
- توجه لازم به بیماران خاص مانند بیماران سرطانی و همچنین بیماران معلولی که در شرایط سختی زندگی می‌کند می‌تواند یکی از مهم‌ترین اهداف چنین موسساتی باشد که در راستای کمک مالی و معنوی فعالیت خواهند کرد.
- همچنین داشتن توجه ویژه و خاص به بیماران چه از لحاظ روحی یا روانی می‌تواند تاثیر به سزایی در سلامت روانی این افراد داشته باشد که این کمک‌ها می‌تواند به صورت مشاوره درمانی باشد و یا به صورت کمک هزینه‌ی دارو و درمان صورت بگیرد.
- فعالیت‌های مستمر و برنامه‌ریزی شده به جهت بالا بردن کیفیت خدمات و همچنین اثرگذاری بیشتر در راستای حمایت از خانواده‌های نیازمند
- به کارگیری یک رویکرد هدفمند و توامندسازی جامعه و افراد در زمینه‌های مختلف مادی، معنوی و جسمانی فرزندان خانوار
- خدمات موسسات خیریه بدون توقع و بی منت و بدون محدویت می‌باشد، خیرین محترم بدون هیچگونه چشم داشتی بسیاری از نیازهای مادی و معنوی افراد نیازمند را پوشش خواهد داد.
انواع فعالیت‌های موسسات خیریه
اگر موسسه‌های خیریه را به عنوان سازمانی در نظر بگیریم که هرکدام به صورت غیرانتفاعی فعالیت می‌کنند و اهداف هرکدام یکسان باشد (کمک به افراد محروم و نیازمند) می‌توان چنین موسساتی را با توجه به عملکردشان و همچنین فعالیتی که دارند طبقه بندی کرد.
موسسات خیریه توزیع‌کننده
این موسسات در زمینه‌ی جمع آموری پول‌ها و کمک‌های غیر نقدی مردمی فعالیت می‌کنند.
فعالیت چنین موسساتی شامل موارد زیر می‌باشد:
- تبلیغ فعالیت‌های گوناگون نهادها و اداره های خیریه
- جمع آوری کمک‌های نقدی یا غیرنقدی
- شناسایی افراد محروم و نیازمند
- کمک به افراد نیازمند شناسایی شده با استفاده از پول‌های جمع آوری شده
سازمان خیریه در حوزه بهداشت و درمان
اینگونه از موسسات مانند یک درمانگاه یا حتی یک بیمارستان در زمینه‌ی خدمات درمانی فعالیت می‌کنند.
موسسات خیریه عمرانی
این موسسات در زمینه‌ی ساخت مدارس یا سرپناه برای خانوار نیازمند فعالیت می‌کنند و فعالیت‌های مختلفی را در حوزه عمران انجام میدهند.
موسسات خیریه نگهداری یا سرپرستی
اینگونه از موسسات مسئولیت نگهداری از افراد کم‌توان و نیازمند و افراد سالخورده و یا معلول را دارند تا این افراد کم‌توان بتوانند در شرایط محیطی سازگار، زندگی خود را سپری کنند.
موسسات خیریه آموزشی
با توجه به این که عده‌ای از افراد جامعه از خدمات آموزشی به دلایل متعددی بی‌بهره مانده‌اند بنابراین اینگونه از موسسات کار آموزش چنین افرادی را بر عهده گرفته‌اند.
در نظر داشته باشید نهاد مختلفی در خیریه در حوزه آموزش فعالیت می کنند که به صورت زیر تقسیم بندی می‌شوند:
- آموزش ویژه معلولین و افراد عقب‌مانده ذهنی
- آموزش افراد محروم
- آموزش فنی و حرفه‌ای مخصوص افراد محروم
- موسسه‌های سواد آموزی
- موسسه‌های مشاوره ای
موسسات خیریه پژوهشی
اینگونه از موسسات به امور پژوهشی در حوزه‌های مختلفی پرداخته‌اند که همین موارد منجر به رفع مشکلات و نیازهای مختلف جامعه می‌گردد. در صورتی که بخواهیم مثالی در این خصوص بزنیم موسسه تحقیقات سرطان نمونه‌ای از یک موسسه پژوهشی می‌باشد که تحقیقاتی را در زمینه‌ی خواص و عوارض داروهای بیماری سرطان و همچنین تولید داروهایی با قیمت به صرفه برای بیماران سرطانی انجام می‌دهد.
موسسات خیریه خدمات مشاوره
اینگونه از موسسه‌ها اموری همچون مشاوره درمانی برای افراد نیازمند و محروم انجام میدهند که یا قادر به پرداخت هزینه‌ی مشاوره نمی‌باشند و یا آگاهی در این مورد ندارند.
موسسه‌های خیریه گوناگون که در زمینه‌ی خدمات مشاوره‌ای فعالیت دارند شامل:
- مشاوره حقوقی و خانواده
- مشاوره تحصیلی-آموزشی
- مشاوره شغلی
- مشاوره درمانی
- مشاوره تربیتی و روانی
موسسه‌های توانیابی و بازپروری
این موسسات خدمات مختلفی را برای آماده‌سازی و بازگرداندن افراد آسیب‌دیده به جامعه انجام میدهند که انواع آن‌ها متفاوت می‌باشد:
- موسسات توانیابی معلولین جسمی و ذهنی
- موسسات بازپروری کودکان و نوجوانان بی‌سرپرست یا بدسرپرست
- موسسات باپروری معتادین
مشارکت در امور خیریه
قابل ذکر است یکی از عوامل مهمی که می‌تواند موجب توسعه پایدار گردد، مشارکت در امور خیریه می‌باشد.
مدیران و مسئولان توانمند در راستای جلب مشارکت مردمی فعالیت‌های گسترده و برنامه‌ریزی شده انجام میدهند تا بتوانند طرح‌ها و برنامه‌های خود را به بهترین شکل ممکن اجرایی نمایند.
عوامل مختلفی می‌تواند در جلب مشارکت مردمی در کمک به موسسات خیریه به خصوص وقف تاثیرگذار باشد.
یافته‌های مختلفی که براساس پژوهش‌های انجام شده دریافت می‌گردد، رابطه‌ی مستقیمی بین متغیرهای گوناگون دارد که شامل دین‌داری، عدالت‌خواهی، اعتماد اجتماعی، انسجام اجتماعی، مشارکت در امور خیریه و… نیز می‌باشد.
حال در صورتی که این عوامل بین عموم مردم بیشتر گردد این امکان وجود دارد که مشارکت سازنده‌تری شکل بگیرد و همچنین وقف کردن افزایش یابد. قابل ذکر است متغیر عدالت‌خواهی می‌تواند یکی از فاکتورهای مهم و اساسی و همچنین تاثیرگذار در نیکوکاری و حضور نقش خیرین داشته باشد.
